Wayback Machine'in yöneticisi Türkiye'yi de örnek göstererek arşivlemenin neden önemli olduğunu açıkladı

Mark Graham, insanlık tarihinin değerli bölümlerinin gözlerimizin önünde yok edilmesinden oldukça korkuyor. Kişisel web sayfalarının zaman içinde nasıl değiştiğini kaydeden bir web sitesi olan Wayback Machine'in Direktörü, neyin yayınlandığına ve nerede olduğuna dair bir kayıt tutmanın oldukça önemli olduğunu vurguluyor

Graham, "Gelecek nesillerin tarihten haberdar olmasını istiyorsak, tarihi onlara açık bir şekilde sunmamız gereklidir" diyor. Son birkaç yılda, neredeyse tüm bilgiler dijital hale geldi ve neticesinde olağanüstü bir hacime ulaştı. 525 milyar web sayfalarını depolayan Wayback makinesi, adından da anlaşılacağı gibi web için bir zaman makinesidir. Amacı ise, çevrimiçi olarak kaydedilen toplumsal tarihimizin değerli bölümlerini korumaktır. Bu koruma olmasa, toplusal geçmişimizi belgeleyen tüm web sayfaları tek bir tık ile yok olabilir.

Şirketin sitesinde, "Çoğu toplum, kültür ve miras eserlerinin korunmasına önem verir" diye yazıyor. Bu tür eserler olmadan, medeniyetler başarılarını ve başarısızlıklarını bilemez. Kültürümüz artık dijital biçimde giderek daha fazla eser üretiyor. Wayback makinesi, bu eserleri korumayı ve araştırmacılar, tarihçiler ve akademisyenler için bir internet kütüphanesi oluşturmayı amaçlamaktadır.

Geçtiğimiz günlerde, Washington DC'deki isyanı planlamak için kullanılan gönderileri barındırmakla suçlanan ve çevrimdışı hale getirilen sosyal ağ sitesi Parler'ı arşivlemek için ana şirket olan Internet Archive oldukça popüler oldu. Parler'ın web barındırma hizmeti, Amazon Web Services tarafından şiddet barındıran içeriği yeterince denetlemediği gerekçesiyle durduruldu. İnternet Arşivi'ndeki bu kayıtlar, dijital dedektiflerin ayaklanma fotoğraflarını paylaşan kullanıcıları bulmasına da yardımcı oldu.

WEB SİTELERİ ORTADAN KAYBOLABİLİYOR

Şirketler ve bireyler kendi hizmetlerini barındırma işinde genel olarak Microsoft, Amazon, Google veya IBM gibi üçüncü şahısları kullanıyorlar. Bu firmalar müşterileriyle sözleşmelerini isteyerek veya istemeyerek feshederlerse, bu web siteleride ortadan kaybolabilir.

Burada önemli olan konunun, sayfaların nasıl düzenlendiğine, değiştirildiğine veya silindiğine ilişkin şeffaflığın olmaması olduğunu belirtlen Graham, bir web sayfasının değiştirilmeden veya silinmeden kalma süresinin yaklaşık 100 gün olduğunu söylüyor.

Örneğin, hükümetler değişince buna Amerika da dahil eski başkanların verileri ilgili sitelerden arşivlenerek komple kaldırılıyor. Bu da burayı referans veren bir çok web sitesinde gezinmeyi zorlaştırıyor.

Graham, web sayfalarının bir hatayı düzeltmek için küçük değişiklikler yapmasının makul olduğunu belirterek "Bu iyi bir değişiklik" diyor ve "Peki ya Türkiye'de başarısız bir darbe neticesinde 150 medya kuruluşunun hükümet tarafından kapatıldığı zamanki gibi komple bir silme olursa ne olacak?" diye soruyor.

DOĞRULANMIŞ HESAP SAHİPLERİNİN TWEET'LERİNİ SİLMESİ YAYGINLAŞTI

YouTube'un birkaç Trump videosunu kaldırması ve Twitter'ın hesabının askıya alınması, saldırgan karakterleri tarih kitaplarından veya şehir meydanlarından kaldırmanın doğru olup olmadığına benzer bir tartışmayıda beraberinde getirdi.

Twitter'da doğrulanmış hesap sahiplerinin tweet'lerinin silmesi yaygınlaştı, yazılan konularla ilgili alışılmışın dışında direk hükümler verilir hale geldi. Oysa mevcut işleyiş bir noktayı açıklığa kavuşturduktan sonra tweet'leri tutmak veya yeni bilgiler elde edildikten sonra özür dilemek olmalıydı.

Benzer bir şekilde, kendileriyle ilgili aşağılayıcı içerikleri web'den kaldırmak isteyen kişiler, Avrupa'da insanlara unutulma hakkı veren bir yasa uyarınca Google'dan sayfaları kaldırmasını isteyebilir. Reklam şirketleri artık müşterisinin dijital varlığını temizleyen ve Wikipedia sayfalarını düzenleyen hizmetleride sunmaya başladı.

Rahatsız edici gerçekleri temizleme çabaları daha yoğun hale geldikçe, İnternet Archive her zamankinden daha önemli hale gelecek.

INTERNET ARCHIVE NEDİR

Internet Archive, Brewster Kahle tarafından 1996 yılından kurulan ve o zamandan bu yana web sayfalarını arşivleyen bir sistemdir. Şimdiye kadar toplam 28 milyondan fazla kitap ve metin, 6 milyon film ve video ve 600.000 yazılım programı dijital olarak arşivlendi. Bu arşiv 2001 yılından itibaren halka açıldı. Graham ise 2015'te yöneticilik görevine getirildi. Devlet ve özel hibelerin bir karışımı tarafından finanse ediliyor. Destekçiler arasında, Amazon'un sahip olduğu web trafik analiz şirketi olan Alexa Internet ve ABD Kongre Kütüphanesi bulunmakta.

İnsanlar dijital materyali kendi istekleriyle de arşivleyebiliyor ancak İnternet Archive kendi robotları sayesinde webi tarayarak arşivlendirme yapmakta.

Web'de ki bu hızlı değişkenlikler, dijital hesap verebilirlik sektörünü oldukça geliştirdi. Mesela Wachete ve Visualping gibi web izleme şirketleri, müşterilerilerine, bir web sayfasının herhangi bir öğesinin değişip değişmediğini bildiren e-posta uyarıları göndererek onları bilgilendirmekte.

Bu, belirli bir şirketin işe alım sayfasını yeni roller için izleyen bir iş avcısı veya Uber'in hisse senedi fiyatını izleyen biri iseniz sizin için oldukça yararlı olabilir ama web sitelerinde yapılan bu düzenlemeler veya U dönüşleri genellikle gazeteciler ve araştırmacılar tarafından kullanılmakta.

Kaynak: The Telegraph
Derleme: Haberciniz