Merkez Bankası'nın hamlesi doğru mu? İki ekonomistten kritik değerlendirme

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), faiz indirimi kararıyla birlikte doların ateşinin yükselmesine neden oldu. Ardından geçtiğimiz günlerde MB Başkanı Şahap Kavcıoğlu, enflasyon raporunu açıkladı. Merkez Bankası'nın fiyat istikrarı yerine cari dengeyi oturtma misyonu üstleneceğini belirtti. Bu açıklamalar doları daha da ateşledi ve 9.80 seviyesi test edildi.

Ekonomist Evren Devrim Zelyut ve Atilla Yeşilada, konuyla ilgili değerlendirmelerde bulundu. Merkez Bankası'nın çok büyük çelişkilere sahip olduğunu belirten Zelyut, enflasyon beklentisinin yüzde 18,4 seviyesine çekilmesinin karşısında faiz indiriminin yapılmasının büyük hata olduğuna değinirken, Atilla Yeşilada ise Türk lirasının dipsiz bir kuyu olduğunu belirtti. İşte iki ekonomistin açıklamaları:

FAKİRLİK ARTIYOR, ENFLASYON ARTIYOR

Evren Devrim Zelyut: Eğer enflasyon yukarı gidiyorsa siz faiz indirerek dolar/Tl rekorlarına izin veriyorsunuz. Başkan, 'Bizim önümüzde faiz alanı olup olmayacağına uzmanlar karar verecek.' Neye göre? Açıklanacak enflasyon oranlarına göre. E siz beklentiyi 18,4'e çıkartarak enflasyonun yukarı gideceğini, liranın değer kaybedeceğini itiraf ediyorsunuz. Böyle bir durum varken niye faiz indiriyorsunuz? Faizle enflasyon arasındaki makası açarak siz lirayı daha fazla ezmiş olmuyor musunuz? Dolar/TL yukarı gidiyor. Fakirlik artıyor, enflasyon artıyor. Burada derin bir çelişki var. Çünkü başkan bağımsız değil, saraydan emir alıyor. Türkiye'nin çıkarı mı AKP'nin çıkarı mı? Net tercih yapıldı. AKP'nin tercihi seçilmiş durumda.

2020 MARTINDAN ÖNCEKİLERİ BİLENLERE YUTTURAMAZLAR

2020 Mart'ından önce Türkiye'de enflasyon yüzde 3 müydü? Türkiye'de tarımda ekili biçili araziler azalmamış mıydı? Türkiye'de çiftçi sayısı azalmamış mıydı? Salgından önce de Türkiye'de gıda fiyatları yukarı gidiyordu. Hepimiz peynir, zeytin, ekmek alıyoruz daha önce bunların aşağı indiğini gören var mıydı? İthal girdi nedeniyle enflasyon üretiyordu. Türkiye'deki enflasyonun salgına bağlı olduğunu söylemek, salgına hazırlıksız yakalanmış, tamamen işleri batırmış bir ekonomi yönetiminin bahanesidir. Kusura bakmasınlar bunu 2020 Martından önceki hayatı bilinen insanlara bunu yutturamazlar.

EY BAŞKAN SENİN EKONOMİ MODELİN YANLIŞ

Yükselen kur o ülkenin para değerini düşürür, o ülke de ihracat yapar ve gelen parayla da rezervler dolar denirdi 1990'larda. Daha sonra bu demode oldu işe yaramadı. Köprünün altından çok sular aktı. Başkan en diyor paranın değeri düşecek, daha çok ihracat yapacağız, rezerve para gelecek. Ey başkan senin ekonomi modelin yanlış. Model dışarda girdi almaya dayanıyor. İthal girdiyle üretim yapmak zorundasın. Liranın değerini düşürerek ihracat yapıyorsun ama ithalat da yapıyorsun. Bir rezerv havuzu var. İhracatla para doluyor ama ithalat musluğu sonuna kadar açık oradan dolarlar dışarı gidiyor. Bu model değişmeden Türkiye'de kurun bitmesini bekleyemezsiniz.

MERKEZ BANKASI'NIN KURU DÜZELTME MİSYONU YOK

128 milyar doları yediler bunu bu yöntemle yerine koyamazsınız. Başkan ithal edilen malların Türkiye'de üretilmesine dair MB yardımcı olacak. İthalatçı firmalara MB'nin teşvik edici kredileri var bunlarla bu iş dönmez. Milyarlarca dolarlık büyük tesisler kurulması lazım ki Türk ekonomisinin dışa olan bağını bitirelim. Burada Merkez Bankası hedef şaşırtıyor. Ödemeler dengesiyle Merkez Bankası'nın kuru düzeltme misyonu yok. Ödemeler dengesini artıya getirecek yeni bir modeli Merkez Bankası kuramaz. Bunu kurma mükellefiyeti hükümetindir. Milyar dolarlık fon lazım, büyük bir organizasyon lazım. Nasıl yapılacak peki bu? Bu organizasyon AKP'nin kapattığı, Devlet Planlama Teşkilatı olarak bilinen organlar tarafından yapılırdı. Mustafa Kemal Atatürk, Osmanlı'nın borç içinde bıraktığı batık ekonomiyi 5 yıllık planlarla ayağa kaldırdı. Ülkeye yüzlerce binlerce atölye fabrika kazandırdı. Onların hepsi AKP tarafından satıldı. Rezervimizde dolar biriktirmek istiyorsak yeni bir modele ihtiyaç var.

MERKEZ BANKASI'NIN GÖREVİ PARA POLİTİKASIDIR

Merkez Bankası'nın görevi para politikasıdır. Siz bunun haricinde kalkıp modeli değiştireceğim derseniz buna kargalar güler. Merkez Bankası başkanının dediği modelden KOBİ'lerin, üniversitelerin, finans piyasasının vs. haberi bile yok. Koca ülke yönetimi ciddi bir iştir. Buna uygun davranmak gerekir.

SEN FAİZİ DÜŞÜREREK AÇIĞI NASIL KAPATACAKSIN?

Atilla Yeşilada: Türkiye'nin cari açık vermesin çok basit bir nedeni var. Türkiye'nin tasarruf açığı var. Sen faiz düşürerek açığı nasıl kapatacaksın? Commerzbank'in dolar/TL'de Mart 2022'de 11 lira diyen raporunu açıkladı. Burada enflasyon devalüasyon kısır döngüsü başladı. Merkez Bankası'nın dövize müdahale etmeyeceği vaadi sürekli enflasyonun yükselmesi demektir. Bu bir tahmin değil sembolik bir değer, daha da yukarı gidebilir demiş. Türk lirası çok ciddi bir risk teşkil ediyor benim açımdan.

HAYIRLI HABER ALAMAZSAK TÜRK LİRASI DİPSİZ KUYU

Türkiye'de para politikasının tersine gittiğini söyledim. Gulu gulu ekonomisine döndü. Türkiye ilk 20 ekonomisinde yer almayacak görüşü var. Ben kesin bir cevap bulamadım. Olayın politik bir yanı var. Türkiye ekonomisi 21-22'ye de düşse G-20'de kalabilir. Türkiye'nin en aktif platformlarından birinde olmayacağız. Sayın Erdoğan'ın sağlığı hakkında tevatürler var. Erdoğan son dönemlerde Afrika'ya gitti. Dünya basınının gözleri önünde olacak bu kez. Duruşu ve yürüyüşü bir gündem maddesi olacak. Orada Erdoğan'ın sağlık durumu hakkında bir şeyler yayılırsa, Türkiye için zor bir süreç başlayacak. Diplomasi cephesinden hayırlı haber alamazsak Türk lirası dipsiz kuyu.