Offshore kıyı bankacılığı nedir: Vergi cennetleri yasadışı mı, nasıl ve ne amaçlarla kullanılıyor?

HABERCİNİZ, Offshore konusu Offshore finans merkezi, kıyı ötesi finans merkezi anlamına gelmektedir. Offshore finans merkezi, kıyı ötesi finans merkezi veya denizaşırı finans merkezi, yerleşik olmayan offshore şirketlere kurumsal ve ticari hizmetler sunma ve offshore fonlarının yatırımı konusunda uzmanlaşmış, düşük vergi oranları olan küçük bölgelerdir. Ülke dışından sağlanan fonların, ülke dışında kullandırılmasını amaçlayan serbest bankacılık olarak tanımlanmaktadır.

OFFSHORE KIYI BANKACILIĞI NEDİR?

Offshore bankacılık, her türlü yasa ve yönetmeliklerin dışında kalan serbest bankacılıktır. Pandora Belgeleri de genellikle para ve diğer varlıkları gizlemek için kullanılan, sınırlar ötesine yayılan karmaşık şirket ağlarını ifşa ediyor. Örneğin bir kişi İngiltere'deki bir evi, başka bir ülkede kurduğu bir şirket üzerinden alabilir. Bu ülkelere off-shore deniyor. Off-shore ülkeler veya bölgeler genellikle şirket kurmanın kolay olduğu, şirket sahiplerinin kimliğini ortaya çıkarmanın zor olduğu, kurumlar vergisinin düşük olduğu veya hiç bulunmadığı ülkeler oluyor. Bu ülkelere vergi cenneti de deniyor.

Offshore bankacılığı 1960 yılından sonra gelişmeye başlamış ve ünya finansal merkezleri için büyük birer fon kaynağı haline gelmiştir. Offshore bankacılığı aynı zamanda uluslararası fonlar için de bir ara geçiş olmaktadır. Uzak Doğu’da, Hong-Kong, Singapur, Asya dolarlarının merkezidir. Ortadoğu’da Bahreyn, Pasifik adaları içerisinde Cayman Adaları ve Bahama son derece önemli finans merkezleridir. İşte kıyı ötesi bankacılığı hakkında detaylar…

Offshore bankacılığı neden tercih ediliyor, ne amaçla kullanılıyor?

1. Gizlilik: Öncelikle kıyı bankaları mudilerinden başka bir ülkede faaliyet gösterdikleri için mevduat sahiplerinin ülkelerinde tabi olduğu uluslararası hukuk kuralları gerektirmediği sürece raporlama yapmak ve bilgi paylaşmak zorunda değildir. Bu sebeple varlıklarını saklı tutmak isteyenler offshore bankaları tercih edebilir.

2. Güvence: Stabil bir siyasi ve ekonomik konjektüre sahip olmayan ülkelerin vatandaşları ülkelerindeki banka varlıklarının dondurulması ya da varlıklarına el konması riskini bertaraf etmek için bu bankaları tercih edebilirler. Örneğin 2001 Arjantin krizi ve 2015 Yunanistan krizlerinde devlet vatandaşlarının bankalarındaki varlıklarını dondurduğunda varlıklarını offshore bankalarda değerlendirenler bu uygulamadan sıyrılmayı başardı. Ancak bu, hesap sahiplerine tam anlamıyla bir koruma sağlamaz.

3. Vergi kolaylığı: İsimlerinden de anlaşılacağı üzere ‘vergi cenneti’ ülkeler vatandaşlarına ve şirketlere vergi kolaylıkları sunar. Örneğin ülkemizde şahıslar için gelire göre artan skalada elde edilen gelir üstünden (yani elde kalan değil net para değil elde edilen ciro üstünden) yüzde 15 ile yüzde 35 aralığında gelir vergisi uygulanır. Gelir vergisinin oranı gelire paralel olarak artar. Ülkemizde şirketler için uygulanan kurumlar vergisi oranı ise yüzde 20’dir. 1 milyon TL kar elde eden bir şirket ile bin TL kar eden şirket aynı oranda vergilendirilir. Bir şirket, organizasyonunu offshore finans merkezinde kurduğunda karının yüzde 20’sini devlete vergi olarak ödemek yerine yeniden işine yatırabilir.

4. Faiz ve kredi avantajı: Ayrıca bu bankalar bazı dönemlerde standart bankalara göre daha yüksek mevduat faizi ya da daha düşük kredi oranları sunabilirler; bu da onları fiyatlamaları sebebiyle bir tercih sebebi yapar.

Offshore bankacılık yasadışı mı?

Offshore bankacılık denince akla karapara aklama ve diğer yasa dışı işlemler gelse de; offshore bankacılık yasadışı değil. Bu bankalara dair böyle bir algı bulunmasının sebebi faaliyet gösterdikleri ülkelerin, gelişmiş ülkelerdeki denetim mekanizmalarına kıyasla daha gevşek bir regülasyona tabi olması. Ancak yine de bu ülkelerde bankacılık işlemi yapmak yasadışı değil.

Her ne kadar offshore ülkelerin çoğunda gelir vergisi ve kurumlar vergisi bulunmasa da bu tutarların başka bir ülkeye transferi vergi yükümlülüğü doğurmakta. Örneğin ülkemizde 1500 TL üstündeki sermaye iradının (getiri) beyan edilmesi gerekir. Bu noktadaki olumsuz algı, bu getirilerin denetimine dair gelişmiş bir mekanizma bulunmaması sebebiyle bu verginin beyan usulü toplanmasının ahlaki çöküntüye (moral hazard) fırsat tanımasından kaynaklanmakta. Ancak ülkemizde kurumlar vergisi de beyan usulüne göre toplanır. Offshore vergi beyanının kurumlar vergisinden farkı ise yetkililerin dilediklerinde ülkemizdeki hesapları inceleme altına alabilme hakkı bulunmalarına rağmen, offshore ülkelerde bu talebin firmanın hesaplarının bulunduğu ülkenin inisiyatifinde bulunması. Offshore hesap sahiplerine yönelik bu tutumun temelinde bu hukuki özgürlük bulunmakta.

Vergi cennetlerinde para saklamak ne kadar kolay?

Bunun için tek yapmanız gereken, mahremiyete önem veren ülkelerden birinde bir paravan şirket açmak. Bu şirketin ofisi veya çalışanı bulunmayacak, sadece kağıt üzerinde var olacaktır.

Fakat bunun için para ödemek gerekiyor. Bu alanda uzmanlaşmış şirketler sizin adınıza paravan şirket kurup işletiyor.

Bu firmalar kağıt üzerinde bir adres ve maaş alan bir direktör de göstererek şirketin arkasındaki gerçek sahiplerin tamamen gizlenmesini sağlıyor.

OffShore bankalara nasıl para yollanır?

Offshore bankalara para yollamak için kullanılan metotlar herhangi uluslararası transfer için izlenen yöntemlerden farksız.

Akla ilk gelen yöntem gelişmiş ülkelerin kullandığı en güvenilir ödeme sistemi SWIFT’tir. Offshore hesaplara transfer için SWIFT sistemine üye bir offshore banka bulmak yeterlidir. İşlem komisyonları ödendikten ve gerekli yasal kontroller yapıldıktan sonra offshore hesaba transferler yönlendirilir

SWIFT’e alternatif olarak Western Union, Moneygram, Hawala gibi alternatif ödeme sistemleri de bu ülkelere para göndermek için kullanılabilir.