Mahfi Eğilmez'den faiz ve dolar kurunda yaşanan değişimlerde kazananlar ve kaybedenler

Türkiye son zamanlarda kurda büyük bir istikrarsızlık yaşıyor. Merkez Bankası krizin ilk zamanlarda baş gösterdiğinde faiz yükseltmesine gitmemişti ve kurda bir baskılama da olmamıştı. Dolar kuru her geçen gün yukarı yönlü artarken vatandaş da dolar mevduatını genişletip durmuştu ve vatandaşın elinde rekor seviyede dolar birikmeye başlamıştı. Daha sonrasında Merkez Bankası Başkanı Naci Ağbal oldu ve faizler bir anda yüzde 17 oranına yükseldi. Böylece dolar kuru da baskılanmış oldu ve dolar aşağı yönlü hareket etmeye başladı. Ancak bunun enflasyon üzerinde henüz bir etkisi olmadı. İşte son zamanlarda yaşanan bu kur/faiz konusunda Ekonomist Mahfi Eğilmez de bir yazı kaleme aldı ve faizin yükselmesi ya da düşmesi durumunda kimin ne kazandığını da anlatmış oldu. 

KUR YÜKSELİRSE KİMLER KAZANIR

Dolar kuru faiz ile baskılanmadan önce büyük bir hızla 8 liranın üzerine çıkmıştı. Şimdi faiz ile bir baskılama yapıldı ve bu rakam 7.05 liraya kadar geriledi. Eğer dolar kuru yüksek olursa bu durumdan kazançlı çıkacak olanlar elinde döviz mevduatı bulunduran kişiler, ihracat yapanlar ve turizmden gelir elde edenler olur. Bunun aksine kayıp yaşayacak olanlar ise Türkiye'ye mal girişi yapanlar yani ithalatçılar olur. Bunun yanında Türkiye'ye sıcak para getirenler de kayıp yaşar. 

KUR DÜŞERSE KİMLER KAZANÇLI ÇIKAR?

Diyelim ki dolar kurunda gerileme yaşanmaya başladı. Bu durumda en kazançlı olacak grubun başında ithalatçılar gelir. Dolar ile ithalat yapıldığı için kurun düşük olması daha az maliyet anlamına geleceği için ithalatçılar ihracatçılara göre çok daha kazançlı olacaktır. Bunun yanında kur düşerken kazançlı olacak grup döviz borcu olanlardır. Çünkü döviz borcu olan bir kişinin borcu, Türk lirası değer kazandıkça azalacaktır. Son olarak kazançlı çıkacak grup Türkiye'ye sıcak para getirenlerdir. 

PEKİ FAİZDE DURUM NASIL?

Türkiye'de bilindiği üzere Ağbal yönetime geldiğinden itibaren faizler hızla yükseldi. Tüm dünyada geriye doğru bir ilerleme varken Türkiye faiz konusunda tam aksine ileri doğru bir gidişat izledi ve faizleri yüzde 17 düzeyine getirdi. Böyle bir durumda kazançlı olan grup kimler olur? TL mevduatı olanlar ve sıcak para getirenler. Kayıp yaşayanlar ise TL borcu olan ve bankalar olur. 
Diyelim ki Ağbal yönetimi faizleri düşürmeye başladı. O zaman kazançlı olacak taraf bankalar, TL borcu olanlar ve yatırımcılar olur. Kayıp yaşayacak olanlar ise TL mevduatı olanlar olur. Bunun en büyük nedeni de yüksek faiz oranlarının kuru baskılamasıdır. 
Bankalar yüksek faizlerde kazanır diye bilinse de aslında yüksek faiz bankalar için büyük bir kayıptır. Eğilmez bunu, "Bankalarda mevduatın ortalama vadesi 3 ay, kredilerin ortalama vadesi 1 yıldır. Faiz yükselirken bankalar kaybeder. Çünkü maliyeti oluşturan mevduat faizleri yılda 4 kez yükselen oranlara göre ayarlanmak zorundayken geliri oluşturan kredi faizleri yılda bir kez yenilenir. Faizler düşerken ise sanılanın aksine bankalar kazanır. Mevduat faizleri yılda dört kez yenilendiği için her üç ayda bir maliyetler düşer, oysa kredi vadeleri yılda bir kez değiştiğinden gelirler bir kez azalır" diyerek ifade etti.

KURDAKİ DÜŞÜŞÜN ARKASINDAKİ SEBEP

Son zamanlarda kurda yaşanan ciddi bir düşüş var. Bu durumu Eğilmez de ele aldı ve  "Kur yüksekken gelip kur düşünce giden sıcak para yöneticileri kazançlı çıkıyor. Türkiye’de son günlerde yaşanan kurdaki düşüşte sıcak paranın ciddi etkisi var. Türkiye, an itibarıyla, sıfıra yakın faizle kendi ülkelerinden kredi alıp buraya gelen ve kısa sürede ciddi kazanç elde edip gidenlerin yaptığı carry trade denilen işlemler için ideal bir ortam sunuyor. Onlar kazanıyor, biz de yabancı fonlar geliyor kur düşüyor diye seviniyoruz" diyerek yaşanan durumu da çok güzel özetledi.