NATO'nun 4. ve Montrö Anlaşması'nın 9. maddesi neyi içeriyor?

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, dün sabah askeri harekat emri vererek Ukrayna'ya saldırdı. Dünyaya çağrı yapan Putin, bu harekata karşı olan devletlere karşılık verileceğini de açıkladı. Ukrayna ise dünyaya birlik olma çağrısında bulunarak destek istedi. NATO üyeleri Ukrayna'ya söylem açısından destek olsa da nasıl bir tutum sergileyeceklerine henüz karar veremedi.

NATO'nun üyelerinden Litvanya ise NATO anlaşmasını hatırlatarak dördüncü maddenin yürürlüğe sokulmasını istedi. NATO'ya üye olan tüm ülkeler, anlaşmada yazan maddelere uymak zorunda.

NATO'NUN DÖRDÜNCÜ MADDESİNDE NE YAZIYOR?
Eğer Litvanya'nın isteğine kulak verilirse, "Taraflardan herhangi biri, taraflardan birinin toprak bütünlüğü, siyasi bağımsızlığı ya da güvenliğinin tehdit edildiğini düşündüğü zaman, tüm taraflar birlikte danışmalarda bulunacaklardır" yazan dördüncü maddeye uymak durumunda kalacak.

Türkiye, ne Ukrayna'yı ne de Rusya'yı kaybedecek bir politika izlemek istiyor. Çünkü iki ülkeden turizm geliri sağlanırken, ihracat-ithalat ilişkileri de oldukça kuvvetli. Bu nedenle henüz Türkiye net bir tarafta yer almadı. Ancak NATO'nun bu maddesi Türkiye'yi Rusya karşısında yer almaya itebilir.

MONTRÖ ANLAŞMASI'NIN DOKUZUNCU MADDESİNDE NE YAZIYOR?

Türkiye'nin Rusya'nın karşısında yer almasına neden olacak bir diğer madde ise Montrö Boğazlar Anlaşması'nda yer alan dokuzuncu madde. Geçtiğimiz gün Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Türkiye'ye Boğazlar'ı kapatma çağrısında bulundu. Bu çağrıya olumlu karşılık verilirse Türkiye direkt olarak Rusya'nın karşısında yer almış olacak. Montrö'de yazan dokuzuncu maddede ise "Deniz kuvvetlerinin, sıvı olsun ya da olmasın, yakıt taşımak için özellikle yapılmış olan yardımcı gemileri, 13. maddede belirtilen ön-bildirim koşuluna bağlı tutulmayacaklar ve, Boğazlar'ı tek başlarına geçmek koşuluyla, 14. ve 18. maddeler gereğince sınırlamaya bağlı tonajlar hesabına katılmayacaklardır. Bununla birlikte, bu gemilerin, öteki geçiş koşulları bakımından, savaş gemileriyle bir tutulmaları süregidecektir. Bir önceki fıkrada belirtilen yardımcı gemiler, öngörülen kuraldışılıktan, ancak silâhları: yüzer hedeflere karşı en çok 105 milimetre çapında iki toptan, hava hedeflerine karşı en çok 75 milimetre çapında iki silâhtan çok değilse yararlanabileceklerdir" ifadeleri bulunuyor.