Saçkıran nedir, sebepleri, belirtileri, bulaşıcı mı, hamilelerde saçkıran, tanı, tedavi, doğal tedavi yolları

HABERCİNİZ Saçkıran ile ilgili kapsamlı ve detaylı bilgilere içeriğimizden ulaşabilirsiniz...

SAÇKIRAN NEDİR?

Dermatofitoz, dermatofit enfeksiyonu veya tinea olarak da bilinen saçkıran, bir çeşit mantar enfeksiyonudur. Bu enfeksiyonun neden olduğu lezyon, halka şeklindeki bir solucanı andırır bu nedenle saçkıran hastalığının İngilizcedeki karşılığı Ringworm olarak adlandırılır.

Saçkıran enfeksiyonu hem insanları hem de hayvanları etkileyebilir. Enfeksiyon başlangıçta cildin etkilenen bölgelerinde kırmızı lekeler olarak ortaya çıkar ve daha sonra vücudun diğer bölgelerine yayılabilir. Saç derisini, ayakları, tırnakları, kasıkları, sakalı veya diğer alanları etkileyebilir .Saçkıranın olduğu bölgedeki kıllar dökülür. Kafa derisinde bu mantar oluştuğunda saçları döktüğü için halk arasındaki adı saçkıran olarak bilinir.

SAÇKIRAN SEMPTOMLARI, SAÇKIRANIN BELİRTİLERİ

Belirtiler, enfekte olunan yere göre değişir. Bir cilt enfeksiyonunu kapan kişi aşağıdakileri şu belirtileri yaşayabilir kırmızı, kaşıntılı veya pullu lekeler veya plak denilen kabarık cilt sorunu, dış kenarları daha kırmızı olan halka şeklindeki lekeler saçkırana işaret olabilir. Tırnaklarınızda dermatofitoz (saçkıran) yaşıyorsanız, tırnaklarınız kalınlaşabilir, rengi bozulabilir veya çatlamaya başlayabilir. Buna dermatofitik onikomikoz veya tinea unguium denir. Saç deriniz etkilenirse, etrafındaki saçlar dökülebilir ve kel yamalar oluşabilir. Bunun tıbbi terimi tinea capitis'tir.

SAÇKIRAN SEBEPLERİ, SAÇKIRAN NEDEN OLUR?

Üç farklı mantar türü saçkırana neden olabilir: Trichophyton , Microsporum ve Epidermophyton . Bu mantarların toprakta sporlar halinde uzun süre yaşayabilmeleri mümkündür. İnsanlar ve hayvanlar, bu toprakla doğrudan temas ettikten sonra saçkıran mantarını kapabilir.

Enfeksiyon, enfekte hayvanlar veya insanlarla temas yoluyla da yayılabilir. Enfeksiyon genellikle çocuklar arasında ve mantarı barındıran eşyaların paylaşılmasıyla yayılır.

Farklı mantar türleri saçkıranlara neden olur. Doktorlar, vücudu nerede etkilediğine bağlı olarak saçkırana farklı isimler verir:

Saç derisinin saçkıran (tinea capitis) genellikle kafa derisinde kaşıntılı, pullu kel lekelere dönüşen izole pullanma olarak başlar. Çocuklar arasında en yaygın olanıdır .
Vücudun saçkıran (tinea corporis) genellikle karakteristik yuvarlak halka şeklinde yamalar olarak görülür.
Jock kaşıntı (tinea cruris), kasık, iç uyluk ve kalça çevresindeki derinin saçkıran enfeksiyonunu ifade eder. Erkeklerde ve ergen erkeklerde en yaygın olanıdır.
Sporcu ayağı (tinea pedis), ayağın saçkıran enfeksiyonunun ortak adıdır. Soyunma odaları, duşlar ve yüzme havuzları gibi enfeksiyonun yayılabileceği halka açık yerlerde çıplak ayakla dolaşan kişilerde sıklıkla görülür.

SAÇKIRAN TANISI

Doktorunuz, cildinizi inceleyerek ve muhtemelen etkilenen bölgedeki cildinizi görmek için siyah bir ışık kullanarak saçkıran teşhisi koyacaktır . Mantarın türüne bağlı olarak bazen siyah ışık altında parlama yapabilir. Doktorunuz, bazı testler isteyerek saçkıran teşhisini netleştirebilir.

SAÇKIRAN TEDAVİSİ

Doktorunuz saçkıran tedavisi için hem ilaçlar hem de yaşam tarzı düzenlemeleri önerebilir. Saçkıran enfeksiyonunuzun şiddetine göre doktorunuz çeşitli ilaçlar reçete edebilir. Sporcu kaşıntısı, atlet ayağı ve vücudun saçkıranı, mantar önleyici kremler, merhemler, jeller veya spreyler gibi topikal ilaçlarla tedavi edilebilir. Saçlı deri veya tırnaklardaki saçkıran, griseofulvin (Gris-PEG) veya terbinafin gibi reçeteli oral ilaçlar gerektirebilir. Reçetesiz (OTC) ilaçlar ve mantar önleyici cilt kremleri de kullanım için önerilebilir. Bu ürünler klotrimazol, mikonazol, terbinafin veya diğer ilgili bileşenleri içerebilir.

YAŞAM TARZINIZI DEĞİŞTİREREK SAÇ KIRANDAN KURTULABİLİRSİNİZ

Reçeteli ve reçetesiz ilaçlara ek olarak, doktorunuz enfeksiyonunuzu evde tedavi etmenizi de önerebilir bu önerilerden bazıları şunlardır:

• Çevrenizi dezenfekte etmeye yardımcı olmak için hastalık sırasında günlük olarak yatak çarşaflarını ve kıyafetleri yıkamak
• Banyodan sonra alanların iyice kurutulması
• Etkilenen bölgelerde bol giysiler giymek

SAÇKIRAN İÇİN EVDE UYGULANABİLECEK TEDAVİ YÖNTEMLERİ

Araştırmacılar mantar önleyici tedavileri ve ilaçları bulmadan önce insanlar uzun yıllar saçkıran için ev ilaçları kullandılar. Bu çarelerin kullanımına yönelik belirteceklerimiz sadece tavsiye niteliğindedir. Denemeden önce mutlaka doktorunuza danışın.

ELMA SİRKESİ

Bazı insanlar, saçkıran tedavisi için günde üç kez doğal elma sirkesine batırılmış pamuğu cildin etkilenen bölgelerine uygulamaktadır.

HİNDİSTANCEVİZİ YAĞI

Hindistan cevizi yağı sadece yemek pişirmek için değildir! İnsanlar saçkıran enfeksiyonlarının insidansını azaltmak için derilerine uygularlar. Bu tedaviyi denemek istiyorsanız, hindistancevizi yağını günde bir ila üç kez bölgeye uygulayabilirsiniz.

ZERDEÇAL

Zerdeçal, mantar önleyici bir macun yapmak için suyla karıştırabileceğiniz bir baharattır. Macunu doğrudan cildinize uygulayın ve kurumasını bekleyin. Ardından durulayın.

SAÇKIRAN AŞAMALARI

Mantar size bulaştığında hemen saçkıran oluşmaz. Belirtileri fark etmeye başlamanız 2 hafta kadar sürebilir. Görebileceğiniz aşamalardan bazıları şunlardır:

İlk aşama: Bu aşamada, pembe veya kırmızı tahriş olmuş bir cilt lekesi fark edebilirsiniz. Bazen çok kuru ve pullu görünür – mutlaka saçkıran gibi değil.
İkinci aşama: Bu aşamada lezyonun büyümeye başladığını fark edeceksiniz. Döküntünün merkezi, çevreleyen pullu bir alanla sağlıklı bir cilde benzeyebilir.
Saçkıran çok bulaşıcı olduğundan, fark ettiğiniz ilk belirtilerde tedaviye başlamalısınız. Aksi takdirde, yayılabilir ve büyüyebilir.

Saçkıran tedavisinde uçucu yağların kullanımı

Uçucu yağlar, çiçekler, otlar ve diğer bitki türlerinden elde edilen oldukça konsantre özlerdir. Genellikle insanlar bu yağları satın alır ve cildine uygulamadan önce zeytinyağı veya hindistancevizi yağı gibi bir taşıyıcı yağ ile seyreltir.

Saçkıran gibi mantar önleyici enfeksiyonların tedavisinde uçucu yağların rutin kullanımını destekleyen hiçbir bilimsel veri yoktur, sadece anekdot niteliğinde kanıtlar vardır. Uçucu yağlar kullanmadan önce doktorunuzla görüşülmeli ve geleneksel tedavilerin yerini almamalıdır.

İnsanların saçkıran tedavisinde kullandığı bazı temel yağlar şunlardır:

Kekik yağı

Kekik yağı güçlüdür ve potansiyel olarak bir mantar önleyici görevi görebilir. Kekik yağını özü olarak satın alabilirsiniz, ancak doğrudan cildinize olduğu gibi uygulamayın. Önce biraz seyreltmek için hindistancevizi veya zeytinyağı ile karıştırmanız gerekir.

Limon Yağı

Limon otu yağı, saçkıranlara karşı da etkili olabilecek esansiyel bir yağdır. Etkilenen bölgeye uygulamadan önce zeytinyağı veya hindistancevizi yağı gibi bir taşıyıcı yağ ile karıştırmalısınız.

Çay Ağacı Yağı

Çay ağacı yağı, mantar önleyici özelliklere sahip olduğuna inanılan başka bir yağdır. Saçkıran için, günde en az üç kez etkilenen bir cilt bölgesine uygulayabilirsiniz. Çay ağacı yağının çok rahatsız edici olduğunu düşünüyorsanız, hindistancevizi yağı ile karıştırarak seyreltin.

SAÇKIRAN BULAŞICI MIDIR?

Herkes saçkıran geliştirebilir. Bununla birlikte, enfeksiyon, çocuklar ve kedi veya köpek sahibi olan insanlar arasında çok yaygındır. Hem kediler hem de köpekler saçkıran yakalayabilir ve daha sonra onlara dokunan insanlara bulaştırabilir.

Evcil hayvanlarda dikkat edilmesi gereken işaretler şunlardır:

• Dairesel Görünen Tüysüz Cilt Lekeleri
• Huysuz veya Pullu Yamalar
• Tamamen Tüysüz Olmayabilir Ancak Kırılgan Veya Kırılmış Tüyleri Olan Yamalar
• Pençelerin Etrafındaki Opak Veya Beyazımsı Alanlar

Evcil hayvanınızın saçkıran olduğundan şüpheleniyorsanız mutlaka veterinerinize götürün.

Saçkıran kapmamak için bunlara çok dikkat edin!

Cildiniz uzun süre suya maruz kalmaktan (ağrılı) yumuşadığında ve ıslandığında veya küçük cilt yaralanmalarınız veya sıyrıklarınız varsa, mantarlarla temasa geçerseniz dermatofitoz gelişme olasılığınız daha yüksek olabilir. Halka açık bir duş veya halka açık bir havuz kullanmak da sizi bulaşıcı mantarlara maruz bırakabilir.

Sık sık yalınayak iseniz, ayaklarda saçkıran (atlet ayağı) gelişebilir. Sık sık saç fırçası veya yıkanmamış giysiler gibi eşyaları paylaşanların da enfeksiyon geliştirme riski artar.

Sizin, sevdiğiniz birinin veya bir evcil hayvanın saçkıranı başka bir kişiye ne kadar süre bulaştırabileceği hakkında daha fazla bilgi edinin.

SAÇKIRAN VE SEDEF HASTALIĞI

Sedef hastalığı, bazen saçkıranlara benzeyebilen başka bir cilt rahatsızlığıdır. Plak sedef hastalığı, ciltte inflamatuar plaklar üreten bağışıklık fonksiyon bozukluğundan kaynaklanan bir hastalıktır. Ağır beyaz pullarla pembe plaklar olarak görünür. Küçük izole plaklar bazen saçkıranlara benzeyebilir.

Hem saçkıran hem de sedef hastalığı ciltte kırmızı lekelerin yanı sıra ciltte kaşıntı ve pullanmaya neden olabilir.

Bununla birlikte, gövde veya uzuvlarınızdaki (tinea corporis) saçkıran, genellikle ortasında açıklık bulunan dairesel bir görünüme sahip olacaktır. Ayrıca genellikle izole bir nokta (veya sadece birkaç lezyonla sınırlı) olacaktır.

Plak sedef hastalığı cilt lezyonları genellikle daha büyüktür, cildin daha fazla bölgesini içerir ve farklı yerlerde (bel, dirsekler, dizler) ortaya çıkar. Sedef hastalığı lezyonlarının lezyonlarının ortasında da berraklaşma (normal görünen cilt) yoktur.

Koşulların da farklı temel nedenleri vardır. Bir mantar saçkırana neden olurken, işlevsiz bir bağışıklık sistemi sedef hastalığına neden olur. Saçkıran ve sedef hastalığını nasıl tanımlayacağınızı öğrenin.

SAÇKIRAN TEDAVİ EDİLMEZSE NE OLUR?

Tedavi edilmezse saçkıran vücudun diğer bölgelerine yayılabilir. Bir kişi ayrıca enfeksiyonu başka birine bulaştırma riskini de alabilir. Diğer potansiyel komplikasyon alanları şunları içerir:

• Saç Dökülmesi Ve Yara İzi
• Tırnak Deformiteleri

Tinea capitis'in (kafa derisi saçkıran) komplikasyonları, yaşam boyu kalıcı saç dökülmesine neden olabileceğinden özellikle endişe vericidir. Bu potansiyel komplikasyonları göz önünde bulundurarak, saçkıranları mümkün olduğunca çabuk tedavi etmek en iyisidir.

SAÇKIRAN ÖNLEMEK İÇİN YAPILABİLECEKLER

Sağlıklı ve hijyenik davranışlar uygulamak saçkıran oluşumunu önleyebilir. Enfeksiyonlar hayvanlarla temastan ve uygun hijyen eksikliğinden kaynaklanabilir. Saçkıran önlemek için birkaç ipucu:

• Bir hayvanla etkileşime girdikten sonra ellerinizi yıkayın.
• Evcil hayvan yaşam alanlarını dezenfekte edin ve temizleyin.
• Zayıflamış bir bağışıklık sisteminiz varsa, saçkıran olan insanlardan veya hayvanlardan kaçının.
• Toplu alanlarda duş alırken veya yürürken ayakkabı giyin.
• Saçkıran olabilecek kişilerle kıyafet veya saç fırçası gibi kişisel eşyaları paylaşmaktan kaçının.
• Cildinizi temiz ve kuru tutun.

HAMİLELİK SIRASINDA SAÇKIRAN

Hamilelik sırasında saçkıran alırsanız, bebeğe herhangi bir soruna neden olmadığı bilinmeyen saçkıranlara neden olan mantarları yok etmek için kullanabileceğiniz ilaçlar vardır. Bu ilaçların örnekleri (topikal olarak uygulandığında kullanılması uygundur) şunları içerir:

• Siklopiroks (loprox)
• Klotrimazol (lotrimin)
• Naftifin (naftin)
• Oksikonazol (oxistat)
• Terbinafin

Bununla birlikte, hamileyken herhangi bir ilaç kullanmadan önce doktorunuzla konuşmanız her zaman en iyisidir. Bu çalışmaların etik sonuçları nedeniyle çoğu ilaç hamile kadınlarda düzgün bir şekilde çalışılamaz. Bu nedenle, ister topikal ister oral olsun, bir ilacın kullanımının güvenli olacağını tam olarak söylemek neredeyse imkansızdır.

• Kaynak: MayoClinic, HealthLine